Tài liệu cũ của Saigon Echo
từ 2008 - 2012
Play
Giám Đốc: Tiến Sĩ Trần An Bài

               Suy Tư Dòng Đời:

  • Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Ấn Độ tước quyền tự trị xứ Cachemire: Các hệ quả nào ?

cachemire map


Xứ Cachemire, vùng lãnh thổ nằm giữa Ấn Độ và Pakistan.
@copy d'écran


 

Ngày 05/08/2019, New Delhi bất ngờ thông báo chấm dứt quyền tự trị của vùng Cachemire, thiết quân luật tại xứ này.

Quyết định đơn phương của chính phủ Modi bị Pakistan cực lực lên án.
Cộng đồng quốc tế lo ngại bạo lực bùng phát ngoài tầm kiểm soát tại vùng đất Nam Á này, có thể tưới thêm dầu vào lửa xung đột tại nhiều nơi trong vùng.
Vùng Cachemire nằm ở đâu và tình hình khu vực này ra sao trước khi có quyết định bất ngờ của chính quyền Modi ?

Vùng Cachemire nằm ở phía bắc tiểu lục địa Ấn Độ, thuộc dãy Himalaya.
Sau khi đế quốc Anh Quốc từ bỏ quyền kiểm soát tiểu lục địa Ấn Độ năm 1947, nước Ấn Độ thuộc địa cũ của Anh tách làm hai, một phần thuộc Ấn Độ, phần kia trở thành Pakistan (năm 1971, tỉnh Đông Pakistan giành độc lập, trở thành Bangladesh).

Cachemire vốn là khu vực có đa số dân theo đạo Hồi, người đứng đầu Cachemire – theo Ấn Độ giáo - quyết định tham gia vào liên bang Ấn Độ, với điều kiện vùng đất này được hưởng quyền tự trị rộng rãi.

Sau cuộc can thiệp của quân đội Ấn Độ chống lại các lực lượng Pakistan ở Cachemire, năm 1949, vùng đất này tách làm hai, với đường ranh giới tạm thời dài khoảng 1.000 km.
Hai phần ba lãnh thổ Cachemire trước đây thuộc Ấn Độ (1), một phần ba thuộc Pakistan.

Liên Hiệp Quốc dự kiến sẽ tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý tại Cachemire về quyền tự quyết của người dân xứ này, nhưng trưng cầu dân ý chưa bao giờ diễn ra. Cả hai bên Ấn Độ và Pakistan đều sợ người dân Cachemire đòi độc lập.

Vùng Cachemire thuộc Ấn Độ hiện nay mang tên Bang Jammu và Cachemire, rộng hơn 200.000 km², với 12,5 triệu dân.
Bang này gồm hai khu vực. Khu phía tây đông đúc dân cư, mà đa số theo đạo Hồi, khu phía đông, có sa mạc Ladakh, dân cư thưa thớt, đa số theo đạo Phật.

Vùng Cachemire được hưởng tự trị rộng rãi theo điều 370 Hiến pháp Ấn Độ.
Điều khoản này cho phép Bang Jammu và Cachemire có Hiến pháp riêng, quốc kỳ riêng.

Đặc biệt là chính quyền liên bang Ấn Độ phải để cho chính quyền Cachemire và Nghị Viện xứ này toàn quyền kiểm soát các công việc nội bộ.
Nói một cách khác, luật được New Delhi thông qua sẽ không được áp dụng tại xứ Cachemire, ngoài một số lĩnh vực như quốc phòng, đối ngoại.

Quyết định chấm dứt quyền tự trị của New Delhi có các hệ quả gì đối với khu vực này ?

Hiện thời quyết định của chính phủ Modi đã được Thượng Viện và Hạ Viện phê chuẩn.
Tiếp theo đó, Tòa Án Tối Cao sẽ phải xem xét quyết định của chính phủ có hợp lệ hay không.

Cho đến nay, về cơ bản, định chế tư pháp tối cao này của Ấn Độ vẫn tỏ ra độc lập, bất chấp các áp lực chính trị, như nhà nghiên cứu Christophe Jaffrelot (Ceri) nhấn mạnh.

 Tòa Án Tối Cao có thể bác sắc lệnh của thủ tướng Ấn.

Tuy nhiên, nếu sắc lệnh của chính phủ được tư pháp Ấn Độ chấp thuận thì sẽ có hai thay đổi đáng kể.
Trước hết, xứ Jammu và Cachemire sẽ không còn là một bang của liên bang Ấn Độ nữa, mà chỉ còn là một vùng lãnh thổ do New Delhi trực tiếp quản lý, lực lượng cảnh sát sẽ do chính quyền trung ương điều động.

Thay đổi lớn thứ hai là các công dân bên ngoài cũng có quyền sở hữu bất động sản tại Cachemire, các chức vụ lãnh đạo chính quyền của xứ này cũng có thể do công dân Ấn Độ đến từ những nơi khá đảm nhiệm, người từ nơi khác nếu cư trú ổn định tại Cachemire cũng có quyền đi bỏ phiếu.

Với thay đổi này, người dân Cachemire đặc biệt lo ngại là chính quyền trung ương sẽ tìm cách đưa dân chúng nơi khác đến Cachemire, làm thay đổi cơ bản thành phần dân cư tại xứ sở này.

Nhà báo Sébastian Farcis từ New Delhi cho biết nhiều người tại Cachemire coi sắc lệnh của chính phủ Modi là một « sự phản bội tột cùng », bởi điều 370 Hiến pháp - mà chính phủ Modi tuyên bố hủy bỏ - là « mối dây liên hệ duy nhất » giữa chính quyền trung ương và xứ này.

Theo Hiến pháp Ấn Độ, điều 370 chỉ có thể bị hủy bỏ với sự đồng ý của Nghị Viện lập hiến Cachemire.
Do Nghị Viện này đã giải thể từ năm 1957, nên nhiều người cho rằng quy chế tự trị của Cachemire là không thể thay đổi, trừ phi có việc bầu ra một Nghị Viện lập hiến mới.

Nếu mối liên hệ pháp lý giữa Cachemire với New Delhi với điều 370 mang tính biểu tượng này bị cắt đứt, thì quân đội Ấn Độ hiện diện tại Cachemire sẽ bị xem như là « lực lượng chiếm đóng » (2).

Trong bối cảnh các thế lực ly khai phát triển mạnh trong những năm gần đây, quyết định này sẽ chỉ khiến cho các lực lượng cực đoan - thân Al-Qaida hay các thế lực khác – có nguy cơ sẽ ngày càng được lòng dân hơn.

Tại sao chính quyền Modi lại tước quyền tự trị của vùng Cachemire vào thời điểm này ?

Đã 70 năm nay, các thế lực dân tộc chủ nghĩa tại Ấn Độ muốn chấm dứt quy chế đặc biệt của xứ Cachemire.
Đảng cánh hữu dân tộc chủ nghĩa Ấn Độ chưa bao giờ công nhận quy chế tự trị của Cachemire.

Chính phủ dân tộc chủ nghĩa của ông Narendra Modi, thủ tướng từ năm 2014, vừa tái đắc cử tháng 5 vừa qua, đã nhiều lần hứa hẹn sẽ chấm dứt quy chế tự trị của Cachemire.

Về tình hình tại chỗ, xứ Cachemire đang trải qua giai đoạn khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng từ một năm nay.
Nghị Viện Cachemire bị giải thể tháng 11/2018, sau khi liên minh cầm quyền tan vỡ.
Kể từ đó Cachemire trực tiếp bị đặt dưới sự điều hành của chính quyền trung ương.

Theo nhiều nhà quan sát, với quyết định chấm dứt quy chế tự trị của Cachemire, chính phủ Modi muốn đánh lạc hướng dư luận.
Với hơn 170 triệu người nghèo (theo thống kê năm 2015 của Ngân Hàng Thế Giới), Ấn Độ chiếm đến gần một phần tư dân nghèo thế giới.

 Thêm vào đó, kinh tế Ấn Độ hiện đang tăng trưởng chậm lại, đầu tư sụt giảm.
Theo nhà nghiên cứu Jaffrelot, giờ là lúc chính quyền phải tìm ra một lý do cho phép kéo lạc hướng dư luận, mà không gì đơn giản hơn là sử dụng lá bài dân tộc chủ nghĩa để kích động dân chúng.

Các hệ quả của quyết định này trên phương diện quốc tế ?

Trước hết, về mặt khu vực, quyết định này làm căng thẳng thêm quan hệ Ấn Độ - Pakistan, vốn đã tồi tệ.
 Islamabad tuyên bố sẽ làm mọi thứ trong khả năng để ngăn chặn quyết định « bất hợp pháp » này.

Biểu tình phản đối diễn ra tại thành phố lớn nhất của Pakistan tại xứ Cachemire.

Quân đội Pakistan tuyên bố sát cánh với người Cachemire.
Về mặt quốc tế, quyết định bất ngờ của chính quyền New Delhi đặc biệt gây khó khăn cho việc giải quyết khủng hoảng Afghanistan, kéo dài từ 18 năm nay, với việc quân Mỹ triệt thoái.

Hoa Kỳ cần đến Pakistan trong vai trò trung gian để đàm phán với phe nổi dậy Taliban.

Nếu Mỹ không ủng hộ các lợi ích của Pakistan tại Cachemire, sau quyết định đơn phương của chính phủ Modi, thì Pakistan có thể sẽ không hậu thuẫn Washington trong các đàm phán với Taliban.

Tổng thống Mỹ vừa thông báo sẵn sàng làm môi giới cho các thương lượng về Cachemire giữa New Delhi và Islamabad, nhưng Ấn Độ ngay lập tức bác bỏ, và cho rằng đây là vấn đề thuộc quan hệ song phương.

Báo Le Monde, trong bài tổng thuật về tấn bi kịch Cachemire kéo dài từ hơn 70 năm qua « 5 hồi », nhận xét : hồi thứ 5 của bi kịch đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta.
Với quyết định điều động quân đội, thiết quân luật và tước quyền tự trị của xứ Cachemire đầu tháng 8 này, chính quyền của ông Modi đang trên đường biến vùng Cachemire, vốn đã căng thẳng, thành một lò thuốc súng « Cận Đông » mới.

Những gì đang diễn ra hiện nay có thể là đỉnh điểm của tấn bi kịch kéo dài từ hơn 70 năm nay với người dân Cachemire.
Mô hình Nhà nước đa tôn giáo, đa văn hóa của nước Ấn Độ dân chủ bị thách thức nghiêm trọng (3).

Điều này lại càng nghiêm trọng hơn, khi tại xứ Tân Cương (viễn tây Trung Quốc) và miền tây Miến Điện, hàng triệu người theo đạo Hồi (người Duy Ngô Nhĩ và người Rohingya) đang bị chính quyền các nước này đàn áp khốc liệt.

Ghi chú


1. Năm 1962, sau cuộc chiến biên giới với Ấn Độ, Trung Quốc chiếm khu vực Aksai Chin, với diện tích hơn 37.000 km², ở đông bắc Cachemire.

2. Nhận định của Shail Bukhari, phát ngôn viên đảng PDP, đảng lớn nhất vùng Cachemire, có hai nghị sĩ tại Quốc Hội Ấn Độ. Hai dân biểu Cachemire đã xé bỏ bản Hiến pháp liên bang ngay tại Quốc Hội Ấn Độ để bày tỏ thái độ.

3. Bang Jammu và Cachemire là bang duy nhất ở Ấn Độ nơi cư dân theo đạo Hồi chiếm đa số.

 

(Tổng hợp từ Le Monde, Le Figaro, Libération và France Info)

Switch mode views: